درسی از ماجرای FATF *

ماجرای پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی (FATF) با طی فرایندی طولانی عاقبت با تصویب مجلس و تأیید شورای نگهبان به نتیجه رسید. (۱) بحث درباره این‌که الزامات و دستآوردهای این پیوستن چه خواهدبود و چگونه می‌توان دستآوردهای مثبت آن را افزایش داد، از اهمیت خاصی برخوردار است و طبعاً با بررسی‌های کارشناسانه مسیر آینده تدوین خواهدشد. اما نکته قابل‌تأمل در این میان شیوه طرح این پرونده در کشور و مجادلات طرف‌های موافق و مخالف است. بررسی این ماجرا و ارزیابی شیوه تصمیم‌گیری در مورد این پرونده می‌تواند درس بزرگی به تصمیم‌گیرندگان و تصمیم‌سازان بدهد.
در جهان امروز پیوستن به یک توافق‌نامه یا خودداری از ورود به آن می‌تواند تبعات بسیار مهمی برای کشور داشته‌باشد و طبعاً باید این‌گونه اقدامات با مطالعات کارشناسانه و به‌دور از اقدامات احساسی انجام گیرد.
از همان ابتدا که موضوع پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی به‌عنوان یک شرط لازم برای بهره‌مند شدن از امکانات شبکه بانکی بین‌المللی مطرح شد، مسؤولان ارشد دغدغه‌های خود را در این مورد مطرح ساختند. این دغدغه‌ها ریشه در بی‌اعتمادی به قدرت‌های بزرگ جهانی دارد که شمّه‌ای از علل این بی‌اعتمادی سال‌ها پیش توسط محمدجواد ظریف در جمع نمایندگان رسانه‌ها و در دفاع از برنامه موشکی کشورمان به شیواترین بیان مطرح شد.
بااین‌حال پرونده FATF به جای وارد شدن به مسیر بررسی کارشناسی و فوق‌تخصصی، اسیر مجادلات سیاسی عوامگرایانه شد. برخی سخنوران و رسانه‌ها به‌جای برخورد عالمانه با این موضوع به انتشار مطالبی غیرکارشناسی و ادعاهای عجیب و غریب پرداختند. بدین‌ترتیب پیوستن به گروه ویژه اقدام مالی تا سطح قرارداد ترکمن‌چای خطرناک و ویرانگر تلقی شد.
سخنوری برای تحریک اذهان مستمعانش ادعا کرد که معنای این پیوستن این است که باید سردار سلیمانی را به‌اصطلاح کت‌بسته تحویل امریکایی‌ها بدهیم! دیگری ادعا کرد امریکا برای پیوستن ایران به این گروه لحظه‌شماری می‌کند تا کارشکنی‌هایش را شروع کند. سومی آن را به معنی وابستگی خفت‌بار ایران به امریکای جهان‌خوار به مردم معرفی کرد. رسانه دیگری از تجمع “خودجوش” مردمی در مقابل دفتر رئیس مجلس در شهر قم خبر داد. یکی از اعضای جامعه مدرسین نیز با استعماری خواندن لایحه پیوستن ایران به گروه، از این‌که رئیس مجلس در نشست با اعضای جامعه مدرسین با وجود مخالفت اعضای جامعه، با این لایحه موافق بود، ابراز تأسف کرد.
اینک که با وجود همه مخالفت‌ها لایحه مزبور از تصویب مجلس گذشت، و حتی شورای نگهبان نیز با وجود سخت‌گیری اعضای محترم آن در این‌گونه موارد، ایرادی بر آن نگرفت، باید سخنوران مخالف دولت که در مخالفت با پیوستن به گروه مزبور سنگ تمام گذاشتند و مدافعان آن را به وطن‌فروشی متهم کردند، به سؤالات مهمی پاسخ بدهند: آیا با این تصویب دیگر کار کشور تمام است و اجانب بر ما مسلط شدند؟! آیا همین چندروز آینده دولت با دستگیری سردار سلیمانی ایشان را تحویل امریکا خواهدداد؟! آیا استقلال کشور مخدوش شد و عزتمان برباد رفت؟!
طی دوره طولانی بررسی پرونده، مردم شاهد موضع‌گیری‌های عجیب و غریب سخنوران منتقد و مخالف دولت بودند که گویی با بی‌اعتنایی به منافع ملی فقط دنبال تحریک اذهان مخاطبان خود و تضعیف پایگاه دولتی بودند که از دید آنان وابسته به جناح سیاسی رقیب است.
البته این مطلب قابل پیش‌بینی است که سخنوران مخالف دولت برای گریز از موردانتقاد قرار گرفتن به تاکتیک فرار به جلو متوسل شوند. آنان برای این که از پاسخ دادن به سؤالاتی از جنس سؤالات فوق خلاصی یابند، با توپخانه رسانه‌ای خود به این مطلب خواهندپرداخت که پس چرا یک هفته از پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی گذشته، و هنوز کشورمان گلستان نشده‌است؟! چرا همه مشکلاتمان به یکباره حل نشده‌است؟! چرا نمی‌توانیم از درخت این گروه میوه سیب و گلابی بچینیم؟! و …
ایراد کار در جریان بررسی این پرونده مهم این بود که به‌جای بررسی آن در یک فضای کارشناسانه و به‌دور از حب و بغض‌های سیاسی، پرونده به یک موضوع رسانه‌ای و ابزاری برای تحریک افراد کم‌اطلاع و فشار به دولت تبدیل شد. این کار باعث شد بیش از دوسال فرصت ارزشمند برای استفاده از این توافق از دست برود. ازاین‌رو باید از مخالفان لایحه و سخنورانی که با سخنرانی‌های آتشین خود مانع تصویب به‌موقع لایحه شده، و یک فرصت‌سوزی بزرگ را به کشورمان تحمیل کردند، پرسید با پشتوانه کدام مطالعات تخصصی کارشناسانه مخالف این امر بودند.
تبدیل پرونده‌های مهمی از این دست به بهانه‌ای برای رسیدن به اهداف سیاسی و کنار زدن رقبا، هزینه‌های سنگینی به کشور تحمیل می‌کند، اما متأسفانه فضای سیاسی کشور به‌گونه‌ای شکل گرفته‌است که سخنوران غیرمسؤول از تحمیل هزینه هنگفت به کشور ابایی ندارند، و از هیچ نهاد ناظری هم کارت زرد دریافت نمی‌کنند.
————————————
* – این یادداشت در روزنامه عصر اقتصاد شماره یکشنبه ۲۸ – ۵ – ۹۷ به چاپ رسیده‌است.
۱ – مراجعه کنید به:
شورای نگهبان FATF را تأیید کرد

نوشتن پاسخ

نقل مطالب سایت با ذکر منبع آزاد است.